Tenczynek

Historia Biblioteki w Tenczynku

O rozwoju czytelnictwa w Tenczynku  dowiadujemy się z materiałów  przekazanych przez panią Annę Łukasik. Czytamy w nich, że w 1791 r. w Tenczynku przy parafii św. Katarzyny Aleksandryjskiej powstało Tenczyńskie Bractwo Przenajświętszej Trójcy, które  w aneksie z roku 1880 pod numerem 23 zapisało, że: „Pod zarządem Bractwa zostaje Czytelnia parafialna. Jeden z braci radnych Bractwa będzie bibliotekarzem. Obowiązkiem jego będzie spis wszystkich książek będących w czytelni. W niedzielę i święta po południu powinien być na wspólnym czytaniu, a po jego ukończeniu odebrać pożyczone książki obejrzawszy je, czy są całe i nie poplamione, a chcącym wypożyczyć dać inne książki, zapisawszy komu i jaka książka jest pożyczana. Od każdej książki pobierać będzie jednego centa i z tego ma składać rachunek stosownie, jak powiedziano wyżej pod liczbą 17 i 19. Dochód z tych centów ma być obracany na oprawę książek i sprawianie nowych.”                                  

       Ks. dr Wincenty Smoczyński w latach 1878-1900 prowadził pozaszkolną pracę oświatową na terenie Tenczynka. Własnym kosztem założył bibliotekę parafialną z książkami o tematyce ludowej i narodowej. W 1909 r. powstała w Tenczynku czytelnia Towarzystwa Oświaty Ludowej. Na początku ubiegłego stulecia emerytowany kierownik szkoły w Suchej k. Żywca – M. Miodoński założył w Tenczynku czytelnię i stowarzyszenie młodzieży. Stowarzyszenie to miało na celu, samokształcenie i krzewienie życia kulturalnego we wsi. W okresie po I wojnie światowej szkoła powszechna prowadzona przez siostry zakonne, posiadała własną  bibliotekę, z której korzystała wyłącznie młodzież szkolna. Ponadto Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, założone w 1922 r. przez ks. Wojciecha Kamusińskiego, również posiadało własną bibliotekę składającą się z utworów beletrystycznych i dramatycznych w ilości 925 dzieł, z których mogli korzystać wyłącznie członkowie Stowarzyszenia.

      Duże i bogate księgozbiory posiadali dwaj mieszkańcy Tenczynka: Czesław Głębocki – prowadzący Urząd Pocztowy w Tenczynku oraz Karol Elianowski – emeryt, którzy bardzo chętnie wypożyczali swoje książki.                                                                 

      Pierwsza biblioteka publiczna w Tenczynku powstała w marcu 1948 roku. Do 1956 r. była to Biblioteka Gminna, od 1956 – 1975 Biblioteka Gromadzka, a od 1975 r. do chwili obecnej Biblioteka Publiczna w Tenczynku, która  jest filią Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Krzeszowicach. Do 1975 r biblioteka była samodzielną jednostką, nad którą opiekę merytoryczną sprawowała Powiatowa Biblioteka Publiczna w Chrzanowie, następnie Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie, aż wreszcie od 1975 r. Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Krzeszowicach (w związku z ustawą o nowym, dwustopniowym podziale administracyjnym kraju biblioteka miejska przekształciła się w bibliotekę miejsko-gminną i biblioteki gminne zostały włączone w jej strukturę).                                   

       Pierwszym bibliotekarzem (biblioteki publicznej) był Henryk Korbiel, który przyjął pierwszy przydział książek z Ministerstwa Oświaty 17 marca 1948 roku. Ówczesna biblioteka mieściła się w budynku państwa Mirków (obok byłej poczty w Tenczynku). Rok ten zamknął się liczbą 190 woluminów, zapisanych w księdze inwentarzowej. Już następny rok świadczy o energicznym rozwoju biblioteki, bowiem w księdze inwentarzowej  zapisano 727 pozycji. Część księgozbioru znajdowało się w pięciu punktach bibliotecznych: w Rudnie, Zalasiu, Woli Filipowskiej, Frywałdzie i Sance, którymi zarządzała Biblioteka Gminna w Tenczynku.  W  1956 i 1959 roku księgozbiór tenczyńskiej biblioteki został uszczuplony o 2 tysiące egzemplarzy, które przekazano do Zalasu i Woli Filipowskiej, gdzie z punktów bibliotecznych powstały etatowe biblioteki. Ostatni punkt biblioteczny działał do 1986 roku w Rudnie.                                                                        

       W następnych latach bibliotekę prowadziły: Antonina Spirało (1949 – 1958), Antonina Balawa (od września 1958 – 1959), Bogumiła Engerharat (od 1960 – 1963), Stanisława Korbiel (1964 – 1969), Danuta Bieniek (1969 – 2002), Izabela Wałek (1998 – 2019), Danuta Nowak (od lutego 2013 – 2024). Od 1 lipca 2019 roku kierownikiem zostaje Ewa Łydek.                    

       W swojej historii biblioteka 6 razy zmieniała lokalizację: pomieszczenie w budynku państwa Mirków, lokal w budynku Urzędu Gminy Tenczynek (w obecnie nieistniejącym, dawnym pałacyku myśliwskim Potockich, przy ulicy Sienkiewicza w Tenczynku). W dniu 1 maja 1950 roku biblioteka została przeniesiona do budynku Marii Wyki, do lokalu uzyskanego po likwidacji restauracji. Usytuowanie biblioteki w centrum Tenczynka spowodowało większe zainteresowanie czytelnictwem do tego stopnia, że w dniu 1 sierpnia 1950 roku liczba czytelników wynosiła 114 osób, a liczba wypożyczeń 557. Biblioteka liczyła wówczas 1700 woluminów, rokrocznie powiększała swoje zbiory i pozyskiwała nowych czytelników.                                                                                              

       Do 1971 roku biblioteka zajmowała lokal w budynku (nieistniejącym) znajdującym się za obecnym budynkiem OSP Tenczynek. Od 1971 r. do lipca 2008 r. biblioteka znalazła nową lokalizację (pow. 60 m2) w budynku należącym do Zakładów Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w Tenczynku. Od lipca 2008 r. do września 2009 r., przez krótki, czas zajmowała pomieszczenie sołtysówki w budynku Ośrodka Zdrowia w Tenczynku. Ostatecznie biblioteka znalazła swoje stałe miejsce w nowym budynku Przedszkola Samorządowego w Tenczynku. Uroczyste otwarcie nowej siedziby, z udziałem zaproszonych gości , odbyło się 15 września 2009 r. Burmistrz Miasta i Gminy Krzeszowice Czesław Bartl dokonał symbolicznego przekazania  kluczy do biblioteki. Nowa placówka jest jasna i przestronna, mieści się na dwóch poziomach. Powierzchnia nowej biblioteki, o europejskim standardzie, wynosi 144 m2.